موضوع این بحث پرداختن به علل غفلت از امام یا رهبر الهی و عوارض و ضایعات ناشی از سپری کردن دوران زندگانی بدون توجّه به این شخصیت ملکوتی که همه متابعت ها و بندگی ها و محبّت ها باید به سوی ایشان باشد. (که طبق روایات این انقیاد و تسلیم را بزرگترین عبادت حق تعالی شمرده اند.) ما را بر این داشت تا قلم را به سوی چنین مطلب مهمی کشانده و راه های خروج از ظلمت و راهیابی به سوی نور و سعادت بنا بر کلام معصومین (علیهم السلام) را مرقوم سازیم.
اولین سوالی که در ذهن متبادر می گردد آنست که چرا غیبت امام (علیه السلام)توجّه و فکر ما و بزرگان دین را معطوف به این فاجعۀ جبران ناپذیر و ضایعۀ سنگین نمی گرداند؟!!
چرا برای رهایی از این قفس همگانی که در واقع ما و همه بشریّت را در زندانی مخوف و دهشتناک به نام دنیا اسیر کرده است چاره ای نمی جوییم؟ چرا اهمیّت و بزرگی این مطلب که از امتحانات عظیم الهی است از سوی همگان مورد بی توجّهی قرار می گیرد؟
تمام همّت ابلیس ملعون و لشکریانش بر این است که عوارض وحشتناک زمان غیبت را در بلاهای زمینی و آسمانی و کمبودهای مادّی و معنوی پیچیده شده است برای بشریّت مخصوصاً مؤمنان به صورت طبیعی و عادی جلوه دهند و بدون در نظر گرفتن این امتحان عظیم الهی به زندگی روزمرّه خویش ادامه می دهیم.
بدون اینکه لحظاتی به فکر فرو برویم که ما هم دارای امامی هستیم و باید با او مرتبط گردیم (که آیۀ ۲۰۰ از سوره ی آل عمران اشاره به این مطلب دارد.) و بستر و زمینهی تشریف فرمایی او را فراهم سازیم و نبود و غیبت این وجود گرامی را امتحانی بزرگ از ناحیه خدا بدانیم.
معصوم (علیه السلام) فرموده اند:
أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ أَنْ یَمْتَحِنَ الشِّیعَهَ.(اصول کافی کتاب الحجه باب فی الغیبه، ح ۵ – نقل از کتاب راز پنهان و رمز پیدائی.)
خدای عزّوجل دوست دارد که شیعیان امتحان شوند.
إِنَّهُ لَا بُدَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأمْرِ مِنْ غَیْبَهٍ… إنَّمَا هِیَ مِحْنَهٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ امْتَحَنَ بِهَا خَلْقَهُ.(اصول کافی کتاب الحجه باب فی الغیبه ح ۲)
همانا قطعاً صاحب این امر غیبتی دارد… این امر چیزی نیست جز امتحان از جانب خدای عزّوجل که آفریدگانش را به این وسیله آزمایش
کند.
متاسفانه از شروع غیبت صغری تا به امروز اکثریت مردود شدگان در این امتحان عظیم الهی مبتلایان به فتنه های بزرگ و عجیب بودند.
ایجادکنندگان این آشوب ها و بلواها ایادی شیاطین هستند که به نام دین و یا مهدویت پرچم هایی را برافراشتند و غالب مردم نیز ذیل چنین بیرقی جمع گشته و به هلاکت رسیدند و تا قیام حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) این امتحانات ادامه خواهد داشت.
یکی از دلائل مهم امر غیبت این بوده است که حق تعالی ما را بیازماید (البته اسرار دیگر هم وجود دارد که از دلائل غیبت است) و بر اساس حکمت بالغه و اسرار حکیمانه، خدای تعالی جامه تسلیم و صبر را بر امام زمان (علیه السلام) پوشانیدند تا این امتحان بزرگ الهی در این عصرها و قرنها برای مؤمنین به اجرا درآید. هدف از این امتحان از برای شیعیان این بود تا خالص ها از ناخالص ها جدا گردند.
امام باقر (علیه السلام) فرموده اند:
وَ اللَّهِ لَتُمَیَّزُنَّ، وَ اللَّهِ لَتُمَحَّصُنَّ، وَ اللَّهِ لَتُغَرْبَلُنَّ کَمَا یُغَرْبَلُ الزُّؤَانُ مِنَ الْقَمْحِ.(یوم الخلاص، ج ۱، ص ۳۶۶ از بحارالأنوار، ج ۵۲ ، ص ۱۱۵ – غیبت نعمانی، ص ۸ و ۱۱۲ – الزام الناصب، ص ۷۹)
سوگند به خدا آزموده می شوید، امتحان می شوید، غربال می شوید، آن سان که گندم غربال می شود و از الک جدا می گردد.
الف: بلاهای دینی
امام حسن عسکری (علیه السلام) می فرمایند:
أَمَا إنَّ لِوَلَدِی غَیْبَهً یَرْتَابُ فِیهَا النَّاسُ…(یوم الخلاص، ج ۱، ص ۳۴۵ – الزام الناصب، ص ۱۰۴ – بحارالأنوار، ج ۵۱ ، ص ۱۶۰ – اعلام الوری، ص ۴۱۵ – منتخب الاثر، ص ۲۲۷)
برای مهدی (علیه السلام) فرزند من غیبتی هست که مردم دچار شک و تردید می گردند به جز کسی که خدا او را از لغزش و انحراف باز
دارد.
و در ادامه می فرمایند:
أَمَا إنَّ لَهُ غَیْبَهً یَحَارُ فِیهَا الْجَاهِلُونَ.
در آن غیبت، نادانها و جاهلان دچار سرگردانی می شوند.
امام صادق (علیه السلام) می فرمایند:
تَکُونُ لَهُ غَیْبَهٌ وَ حَیْرَهٌ حَتَّی یَضِلَ الْخَلْقُ عَنْ أَدْیَانِهِمْ.(بحارالأنوار، ج ۵۱ ، ص ۷)
برای او (مهدی (علیه السلام)) غیبت و حیرتی هست که خلایق از دین خود بر می گردند و گمراه می شوند.
جای بسیار شگفتی است، آنهایی که مؤمن و اهل تدیّن هستند و به وجود گرامی امام و به امر غیبت اعتقاد دارند از عقیدۀ خود دست بر می دارند.
امام عسکری (علیه السلام) می فرمایند:
حَتَّی یَرْجِعَ عَنْ هَذَا الْأمْرِ الْقَائِلِینَ بِهِ فَلَا یَبْقَی… (کشف الغمّه، ج ۳، ص ۳۱۶ و اعلام الوری، ص ۴)
تا اکثر آنها که به این امر (غیبت) اعتقاد داشتند از آن بر می گردند…
موضوع بسیار مهم این است که اهل دین و ایمان که این نوع روایات را ملاحظه می فرمایند نباید خود را مستثنی از این هشدارها و رهنمودها قرار دهند و فکر کنند از این دسته نیستند اگر توجّه داشته باشیم و با دقّت ملاحظه کنیم درست این روایات به بنده و شمایی تعلّق می گیرد که سنگ محبّت و ولایت را به سینه میزنیم و واقعاً هم معتقد به وجود گرامی ایشان هستیم.
متأسفانه بر اثر امتحانات شخصی و همگانی بر اثر طوفان سهمگین حوادث که بر اثر قحطی، جنگ، مریضی و فقر و… به وجود می آید از
این اعتقاد شریف دست بر می دارند که در تفسیر آیه:
(وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْ ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ.)(بقره: آیه ۱۵۵)
امتحان می کنیم شما را قبل از خروج قائم « بشی من الخوف » یعنی به وسیله ی پادشاهان بنی فلان در آخر سلطنت آنها « وَالجوع » یعنی گرانی نرخها و « نقص من الأموال » یعنی کسادی تجارت و کاسبی و کمی درآمد « والانفُس » یعنی مرگ های پی در پی و ناگهانی « والثمرات » یعنی با کمی رشد زراعت « و بشّر الصابرین » و بشارت باد برای صبر کنندگان.(یوم الخلاص، ج ۱، ص ۳۴)
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) فرموده اند:
أَوْ کَالْقَابِضِ عَلَی جَمْرِ الْغَضَا!(بحارالأنوار، ج ۵۲ ، ص ۱۲۴ – منتخب الأثر، ص ۵۱۵ – الزام الناصب، ص ۱۳)
در آخرالزّمان دینداری سخت تر از داشتن آتش گداخته در کف دست می باشد.
و سختی دین به فتنه های پی در پی است که حق و باطل را شیطان ملعون به هم آمیخته می کند که مردم در آخرالزّمان بر اثر آشوب و فتنه ها و شدائد روزگار مورد تهاجم القائات و افکار شیطانی قرار می گیرند و با تندبادها و طوفان فتنه ها، درخت ایمان از ریشه و بُن کنده خواهد شد.
امام صادق (علیه السلام) فرموده اند:
تصبح طهران قصورها کقصور الجنّه و نسوانُها کالحورالعین یتلبّسن بلباس الکفار و یتزییّن بزی الجبابره یرکبن السروج ولایتمکّنّ لازواجهن ولا تکفی مکاسب الازواج لُهّن!.. فرُّوا منها الی قلّه الجبال ومن الحُجر الی الحُجر کالثعلب بأشبالِهِ!!!.
تهران به حدّی می رسد که کاخ هایش چون کاخ های بهشتی شود و زنانش چون حورالعین باشند. جامه کافران را بپوشند، خود را به شکل مستکبران در آورند، بر زینها سوار شوند، به همسران خود تمکین نکنند و درآمد شوهرانشان آنها را کفاف ندهد.! از آنها به قلّه کوه ها فرار کنید همانند روباهی که بچّه های خود را برداشته و از لانه ای به لانه ای می گریزد، کودکان خود را برداشته، از پناهگاهی به پناهگاهی بگریزید!!.(غیبت نعمانی، ص ۱۴۴ ، بحارالأنوار، ج ۵۲ ، ص ۱)
معصوم (علیه السلام) می فرمایند:
تاتی فتنه تدعی الحالقه، تحلق الدّین، یهلکُ فیها صریحُ العرب، و صالحُ الموالی، و اصحابُ الکفر و الفُقهاءُ و تَنجلی عن اقلٍّ من القلیل.(یوم الخلاص، ج ۲، ص ۹۶۱ ، از الملاحم و الفتن، ص ۲)
فتنه ای ویرانگر پدید آید که به آن فتنه خانمان برانداز گویند، دین و آیین را ریشه کن می سازد، عرب اصیل، صالحان از موالیان (ظاهراً
ایرانیان) فقها و کفار در این فتنه کشته می شوند، جز افراد اندکی از این ورطه هلاکت رهایی نیابند.
ب – بلاهای دنیوی
در اینجا لازم است برای آگاهی و یقین به نابسامان بودن وضعیت دنیا در این برهه از زمان به چند روایت که حاکی از پدید آمدن حوادث
در آخرالزّمان است بسنده نماییم.
ستکون فتنه لا یهدأ منها جانب إلّا جَاشَ فیها جانب حَتَّی یُنَادِیَ مُنَادٍ مِنَ السَّمَاء: ان امیرکم فلان(یوم الخلاص، ج ۲، ص ۸۹۵ از منتخب الاثر، ص ۴۵۱ – بشاره الاسلام، ص ۱۷۷)
به ناگزیر فتنه ای پدید خواهد آمد که هرگاه در نقطه ای آرامش پیدا شود و در نقطه ای دیگر ناآرامی شروع می گردد و این چنین ادامه مییابد، تا وقتی که منادی آسمان بانگ برآورد: امیر شما فلانی (حضرت مهدی (علیه السلام)) است.
تا به امروز هر انسانی پا به عرصه خاکی گذاشت به انواع و اقسام بدبختی ها و گرفتاری ها دچار گشت و کسی مستثنی از این مشکلات نبوده و نیست و نهایتاً من از گرفتاری شما و دیگران از مشکلات من مطّلع نیستند و بر اساس ظاهر و چهره خندان همدیگر، قضاوت های اشتباه صورت می گیرد و مسلّماً هر کس اگر از بلاها و گرفتاری های دیگری آگاه شود حاضر نیست با تمام مشکلات عدیده خود، جایش را با طرف مقابل عوض نماید.
از جمله فتنه های مهم آنست که می فرماید:
و یومئذ یکون اختلاف کثیر فی الارض و فتن و یصبح الزمان مکلحا مفصحا، یشتد فیه البلاد و ینقطع فیه الرجاء.(یوم الخلاص، ج ۲، ص ۸۹)
آن روز اختلافات و فتنه ها فراوان گردد، سختی، قحطی و خشکسالی زمانه را فراگیرد، شهرها در تنگنا افتند و امیدها قطع شود.
این نوع خبرها نشان از سقوط و حرکت روز به روز به سوی جنگ، قحطی و بیماری و مرگ است و یقین ما را به این مطلب می رساند که تا امام زمان (علیه السلام) تشریف نیاورند تاریکی این شب ظلمانی به روز خندان تبدیل نخواهد گشت و امیدی به هیچ کس و هیچ چیز از برای رهایی از خونریزی ها و جنایت ها و فسادهای کشورهای شرق و غرب نیست و خواه ناخواه منتظر بلاها باید بود.
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) فرموده اند:
ینزل علی أمّتی بلاء لم یسمع ببلاء أشدّ منه حتّی تضیق بهم الأرض الرحبه(یوم الخلاص، ج ۲، ص ۸۹۱ ، از المهدی، ص ۲۲۱)
بر امت من بلائی نازل می شود که بلایی سخت تر از آن شنیده نشده است، زمین با این همه وسعت بر آنها تنگ می شود.
صرف نظر از قضیّه امتحان عصر غیبت و این که به عنوان یک امر واجب و تکلیف ضروری، آیا حدّاقل نباید برای رهایی از این همه گرفتاری های حال و آینده و یا برای بهتر زیست نمودن چاره ای بیاندیشیم؟ و خود و جامعه را از این مهلکه و زندان نجات دهیم و اگر برای رهایی از حوادث و بلاها مخصوصاً در عصر سلاح های هسته ای در پی چاره جویی نباشیم با تمام کمالات و بزرگی دارای اعمال صالحه و تقوا، آیا می توان ما را عاقل نام نهاد؟ چون عقل سالم حکم می کند برای رهایی از بدبختی ها که روز به روز فزونتر و نهایتاً به اینجا کشیده می شود چاره ای اندیشید.
معصوم (علیه السلام)فرموده اند:
فتنه ای (عظیم) جهان را مضطرب خواهد کرد… مردم تلخی حوادث و فشار آشوب را آنچنان لمس خواهند کرد همانند پوست به هنگام دبّاغی شدن، فشار و شدت را لمس می کند و کسی جرأت و قدرت یک کلمه سخن گفتن را نخواهد داشت! این فتنه در نقطه ای آرام نمی یابد جز پس از آنکه در نقطه ای دیگر بیداد کند. (یوم الخلاص، ج ۲، ص ۸۹۷ ، از الملاحم و الفتن، ص ۱۷)
با این روایت و با نگرش بر صفحه روزگار و سیطره ابرقدرت ها هیچ تردیدی نیست که در آستانه فتنه های عظیم و جنگ های خانمان سوز واقع خواهیم گشت. معصوم (علیه السلام) فرموده اند:
او هنگامی ظاهر می شود که… حوادث پیاپی واقع می شود.
فدحت الحوادث و نفثت النّوافثُ و هجم الوابثُ… یفتحون العراق.(یوم الخلاص، ج ۲، ص ۶۸۶ از بشاره الاسلام، ص ۲۶)
حوادث جانکاه و کمرشکن روی دهد؛ شکاننده ها بشکافند و پیش بتازند؛ تیز پروازان حمله کنند… و عراق را فتح کنند.
پس ای جان برادر، دل خوش مدار شاید از این پس جهان روی صلح و آسایش خرمی را بیند، چنانکه پیامبر گرامی (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند:
لَا یَأْتِی عَلَیْکُمْ زَمَانٌ إلَّا الَّذِی بَعْدَهُ شَرٌّ مِنْه!(یوم الخلاص، ج ۲، ص ۷۰۱)
هیچ زمانی پیش نمی آید جز اینکه زمان بعدی بدتر از آن است.
شدت این حوادث آنچنان زیاد است که امام رضا (علیه السلام) فرمودند:
لابدّ للناس من فتنه صَمّاء صیلم یسقُطُ فیها کلُّ بطانهٍ و ولیجیهٍ.(غیبت نعمانی، ص ۹۴ – عیون الأخبار، ج ۲، ص ۶ – بحارالأنوار، ج ۵۱ ، ص ۱۵۵)
برای مردمان فتنه ای کوبنده و آشوبی کمر شکن است که پرده ها برداشته می شود دوستی ها و خویشاوندی ها از بین می رود.
و نهایتاً ختم این امر طبق فرمایش معصوم (علیه السلام) چنین است:
لیآتینّ علی النّاس زمانٌ یَاتی الرّجل القبر فیقولُ: یا لیتنی مکان هذا من شدّه ما یری من البلاء.(کشف الغمّه، ج ۳، ص ۲۷۲ – البیان، ص ۸۳ -بشاره الاسلام، ص ۲۹۲ – الزاما الناصب، ص ۵۲)
برای مردم زمانی پیش آید که در اثر شدّت بلاها به قبرستان رفته و در کنار قبری نشسته می گوید: ای کاش اینجا من آرمیده بودم.
در روایت آمده است:
وَ رَأَیْتَ الْخَرَابَ قَدْ أُدِیلَ مِنَ الْعُمْرَانِ.
می بینی که در تمام جهان آبادی ها تبدیل به ویرانی می شود.
در راویت است:
که پیش از آن امر (ظهور) کشتار بسیار داغی (بیوح) رخ می دهد.
از امام (علیه السلام) پرسیدند که بیوح به چه معناست؟ فرمودند:
کشتار مداومی که سرد نگردد و از حدّت و شدّت آن کاسته نشود(و این پیشگویی هم نموداری از پایتخت کشورمان که امروزه تحقّق یافته است.)
